Kısaca
- Genel haciz yoluyla ilamsız takipte itiraz süresi tebliğden itibaren 7 gündür.
- Çek ve senede dayalı kambiyo takiplerinde süre 5 gündür ve itiraz icra mahkemesine yapılır.
- İmzaya itiraz açıkça belirtilmelidir; borcun bir kısmına itirazda miktar gösterilmelidir.
- Süresinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir.
İcra dairesinden gelen bir ödeme emri, çoğu kişi için endişe verici bir belgedir. Oysa ödeme emri, alacaklının iddiasını icra dairesine bildirmesiyle başlayan bir takibin ilk adımıdır; borcun gerçekten var olduğunu göstermez. Borçlunun bu aşamada yapacağı en önemli şey, süresi içinde doğru itirazı yapmaktır.
Önce takip türünü belirleyin
Ödeme emrinin üst kısmında takibin türü ve örnek numarası yazar. İtiraz süresi ve yeri buna göre değişir:
- Genel haciz yoluyla ilamsız takip (Örnek 7): Fatura, sözleşme, cari hesap gibi ilam niteliğinde olmayan belgelere dayanır. İtiraz süresi 7 gündür.
- Kambiyo senetlerine dayalı takip (Örnek 10): Çek, bono ya da poliçeye dayanır. Ödeme süresi 10 gün, itiraz ve şikâyet süresi 5 gündür.
- Kira alacağı ve tahliye takibi (Örnek 13): Kira borcuna dayanır; ödeme ve itiraz süreleri ayrıca belirtilir.
- İlamlı takip: Mahkeme kararına dayanır; borca itiraz yolu yoktur, ancak belirli hâllerde icranın geri bırakılması istenebilir.
İlamsız takipte itiraz nasıl yapılır?
İtiraz, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde takibin yapıldığı icra dairesine yazılı ya da sözlü olarak yapılır. e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı aracılığıyla da itiraz edilebilir. Başka bir yerdeyseniz, bulunduğunuz yerdeki icra dairesine de itiraz dilekçesi verebilirsiniz; bu durumda itiraz, takibin yapıldığı daireye gönderilir.
Borca itiraz
Borçlu, borcun tamamına ya da bir kısmına itiraz edebilir. İtiraz sebeplerini göstermek zorunlu değildir. Ancak borcun bir kısmına itiraz ediliyorsa, itiraz edilen miktarın açıkça gösterilmesi gerekir; aksi hâlde itiraz edilmemiş sayılır.
İmzaya itiraz
Takibe dayanak belgedeki imza borçluya ait değilse, bunun ayrıca ve açıkça belirtilmesi gerekir. İmzaya itiraz edilmezse, belgedeki imza takip bakımından kabul edilmiş sayılır.
Yetki itirazı
Takip yetkisiz bir icra dairesinde başlatılmışsa, yetki itirazının da borca itirazla birlikte yapılması gerekir.
Borcun tamamına itiraz ettiyseniz takip durur; ancak faiz işlemeye devam eder. Borcun bir kısmını kabul ediyorsanız, kabul ettiğiniz kısmı ödemek gereksiz masrafları önler.
İtirazdan sonra ne olur?
Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Alacaklı takibe devam etmek isterse iki yoldan birini seçer:
- İtirazın kaldırılması: Alacaklının elinde imzası ikrar edilmiş ya da noterde düzenlenmiş bir belge varsa, itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir.
- İtirazın iptali davası: Alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede dava açabilir. Ticari alacaklarda bu davadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Dava sonunda borçlunun itirazında haksız olduğu anlaşılırsa, alacaklının talebi üzerine borçlu aleyhine alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilebilir. Takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, bu kez alacaklı aleyhine kötü niyet tazminatı söz konusu olur.
Kambiyo senetlerinde itiraz
Çek ve senede dayalı takiplerde borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine başvurarak borca, imzaya ya da senedin kambiyo vasfına itiraz edebilir. Bu takiplerde itiraz kural olarak takibi durdurmaz; icra mahkemesinden teminat karşılığında takibin geri bırakılması istenebilir. Senedin zamanaşımına uğradığı da bu yolla ileri sürülebilir.
Süreyi kaçırdıysanız
Borçlu, ödeme emrinin tebliği sırasında elinde olmayan bir sebeple itiraz edememişse, bu engelin kalktığı tarihten itibaren üç gün içinde gecikmiş itirazda bulunabilir. Takip kesinleşmiş olsa bile borçlu olmadığını düşünen kişi, menfi tespit davası açabilir; borcu ödemek zorunda kalmışsa, ödemeden itibaren bir yıl içinde istirdat davasıyla ödediğini geri isteyebilir.
Mal beyanı yükümlülüğü
Takip kesinleştikten sonra borçlu, yedi gün içinde mal beyanında bulunmak zorundadır. Mal beyanında bulunmamak ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunmak, alacaklının şikâyeti üzerine tazyik hapsi gibi yaptırımlara yol açabilir.
Dosya borcunu görmek için icra dosya borcu aracını, son günü hesaplamak için yasal süre aracını kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ödeme emri e-Devlet’e düştü; süre ne zaman başlar?
Elektronik tebligatlar, adresinize ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır. Yedi günlük itiraz süresi bu tarihten itibaren işlemeye başlar.
Borcu kabul ediyorum ama ödeyemiyorum; ne yapmalıyım?
İtiraz etmeyip alacaklıyla ödeme planı konusunda görüşmek ya da haciz aşamasında icra dairesine taksit taahhüdünde bulunmak mümkündür. Taahhüde uyulmaması ayrıca sonuç doğurur.
Haksız yere itiraz edersem ne olur?
Alacaklı itirazın iptali davasını kazanırsa, mahkeme alacağın en az yüzde yirmisi oranında icra inkâr tazminatına hükmedebilir. Borcu bildiğiniz hâlde itiraz etmek bu yüzden maliyetlidir.
Avukatsız itiraz edebilir miyim?
Evet. İtiraz için avukat zorunlu değildir. Ancak takip türünü doğru belirlemek, kısmi itiraz ve imza itirazını usulüne uygun yapmak sonraki aşamalar için önemlidir.
